Sunday, 9 August 2015

სტატისტიკა? / Statistics?




დღეს საქართველოში შრომისუნარიანი ასაკის მქონე მამაკაცის საარსებო მინიმუმი თვეში 161.4 ლარია. 

როგორც საარსებო მინიმუმის დაანგარიშების მეთოდის შესახებ საქსტატის ბროშურა გვეუბნება: "საარსებო მინიმუმი დგინდება მინიმალური სასურსათო კალათის საფუძველზე. მინიმალური სასურსათო კალათა არის კვების პროდუქტების განსაზღვრული ნორმატიული კალათა, რომელიც შეიცავს შრომისუნარიანი ასაკის მამაკაცის ნორმალური სიცოცხლისა და შრომისუნარიანობისათვის ფიზიოლოგიურად აუცილებელი საკვების რაოდენობას, მისი შემადგენელი ელემენტების (ცილების, ცხიმების და ნახშირწყლების) და კალორიულობის მინიმალურ ოდენობას."

დღეებზე თუ გავყოფთ, ეს არის დღეში 5.38 ლარი, ანუ სამჯერადი კვების ციკლში, საკვების ერთჯერად მიღებაში, საშუალოდ 1.79 ლარი. მეეჭვება, ენერგიის ხარჯვის პირობებში, ეს თანხა მინიმალურად საჭირო საკვები ნივთიერებების მისაღებად საკმარისი იყოს, თუმცა მთავარი პრობლემა უფრო სხვაგანაა. 

ვფიქრობ პრობლემა უფრო იდეოლოგიურ-მეთოდოლოგიურია, ვიდრე ეკონომიკური. ამ მაჩვენებელში გათვალისწინებული არაა კვების სოციო-ეკონომიკური კონტექსტი, მაგალითად ის, რომ რეალურად მშრომელს დღეში მინიმუმ ერთხელ მაინც, გარეთ მზა საკვების ყიდვა უწევს, რაც ფასს მნიშვნელოვნად აძვირებს. ან ის რომ პროდუქტების დაფასოვებისა და შენახვის ვადების სპეციფიკიდან გამომდინარე, რეალურ ცხოვრებაში, ერთი ადამიანისთვის შეუძლებელია დროის განსაზღვრულ მონაკვეთში სტანდარტით დადგენილი საკვები ნივთიერებების დღიური ნორმის მიღება ნარჩენების დატოვების გარეშე, რაც ასევე აძვირებს ასეთ ნორმატიულ კვებას. მოკლედ, საარსებო მინიმუმი, როგორც ეკონომიკური მაჩვენებელი, რაც შემდგომ საფუძვლად ედება სხვა გაანგარიშებებსა თუ მონაცემებს, რეალურ ცხოვრებასთან არანაირ კავშირში არაა. მის მიერ დადგენილი ენერგიის ხარჯვისა და მიღების ურთიერთმიმართების მიღწევა მხოლოდ ლაბორატორიულ პირობებშია შესაძლებელი. 

კონტექსტიდან ამოგლეჯილი, სტერილურად ორფუნქციიანი: კვება-შრომა ადამიანი არ არსებობს. ადამიანი ცხოვრობს სახელფასო თვიდან თვემდე, სეზონიდან სეზონამდე, წლიდან წლამდე, დეკადიდან დეკადამდე და ამ პერიოდში მას აქვს კონკრეტული, ბიოლოგიური, კულტურული, სარეკრეაციო, სამეურნეო თუ სხვა მოთხოვნილებები. ზუსტად ასეთი საბაზისო მოთხოვნილებებიდან უნდა გამოითვლებოდეს საარსებო მინიმუმი, როგორც ეკონომიკური მაჩვენებელი, რათა აბსტრაქტული ციფრების სფეროდან პოლიტიკურ სიბრტყეში გადმოინაცვლოს. 

დაახლოებით ასეთი ტიპის მაჩვენებელია სამომხმარებლო კალათა. იგივე საქსტატის მეთოდოლოგიური ბროშურის მიხედვით, იგი: ”წარმოადგენს ქვეყანაში ყველაზე ხშირად მოხმარებადი საქონლისა და მომსახურების ჩამონათვალს და ასახავს ქვეყნის საშუალო მომხმარებლის ხარჯების სტრუქტურას.” სამომხმარებლო კალათა გამოიყენება სამომხმარებლო ფასების ინდექსის და ინფლაციის გასაანგარიშებლად.

მისი მთავარი მახასიათებელი ისაა, რომ ის საშუალოს წარმოადგენს და არა მინიმალურს. ხშირად, შეცდომით მას საარსებო მინიმუმს ადარებენ, რაც აბსოლუტურად არაფრის მომცემია. სხვა საქმე იქნებოდა, რომ არსებობდეს მინიმალური სამომხმარებლო კალათა, რაც ჩემს მიერ ზემოთ აღწერილი საარსებო მინიმუმის იდენტური იქნებოდა და ასევე აბსტრაქტული საშუალოდან პოლიტიკურად მგრძნობიარე მინიმალურის სიბრტყეში გადმოინაცვლებდა. 

სტატისტიკა არ არის მეთოდოლოგიურად განყენებული. მისი მეთოდოლოგია პოლიტიკური შინაარსისაა და ხშირად სახელმწიფოს მიერ ის რეალობის მანიპულირებისთვის გამოიყენება. ჩვენ გვჭირდება ისეთი სტატისტიკა, რომელიც მაქსიმალურად წარმოაჩენდა ჩვენ საზოგადოებაში არსებულ პრობლემებს და დაგვეხმარებოდა მათ გადასალახად წარმოებულ პოლიტიკურ ბრძოლაში. სტატისტიკის ასეთი პრაქტიკა არსებობს. მაგალითად, ბრიტანული ჯგუფი Radical Statistics Group, რომლის ვებგვერდზე, ჯგუფის მიზნებში ვკითხულობთ:

”ჩვენ გვჯერა, რომ სტატისტიკა შეიძლება გამოყენებულ იქნას რადიკალური კამპანიების და პროგრესული სოციალური ცვლილებების ხელშესაწყობად. სტატისტიკამ უნდა მოახდინოს პოლიტიკის ინფორმირება და არა წარმართვა. სოციალური პრობლემები არ უნდა ინიღბებოდეს ტექნიკური ენით.”

No comments:

Post a Comment